Quảng Trị có địa hình phía Tây nằm gọn trên triền Đông của dãy Trường Sơn. Qua thời gian, miền đất này đã trở thành nơi sinh sôi, hội tụ của nhiều bộ phận cư dân sinh sống, trong đó có dân tộc Vân Kiều, Pa Kô. Nơi đây còn lưu giữ nhiều làng nghề, nét văn hóa mang đậm bản sắc của người dân tộc bản địa. Trong những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc đã góp phần bảo tồn nét phong phú kho tàng văn hóa trong nhóm tộc người thuộc ngữ hệ Môn - Khơ Me ở Trường Sơn - Tây Nguyên.
BĐBP Quảng Trị và bà con dân tộc Pa Kô-Vân Kiều trong dịp lễ, tết cổ truyền.
Các làn điệu dân ca, dân vũ cũng được phục hồi và tổ chức thường xuyên tại khắp các làng, bản của các xã, huyện trong tỉnh. Thông qua các buổi trình diễn ở địa phương và Trung ương đã bồi đắp thêm tình yêu quê hương đất nước, tạo niềm phấn khởi, tự hào, tin tưởng của đồng bào các dân tộc với công cuộc đổi mới.
Ngoài ra, tỉnh Quảng Trị còn hoàn thành xuất sắc đề án triển khai công tác điều tra khảo sát, bảo tồn bản Khe Ngài ở xã Đăk Rông, huyện Đăk Rông nhằm phục vụ công tác bảo tồn và phát triển du lịch trên tuyến hành lang kinh tế Đông Tây. Với chủ trương xã hội hóa, Quảng Trị đã và đang nhận được sự đồng tình ủng hộ của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài tỉnh để xây dựng các trung tâm văn hóa cộng đồng của các làng bản vùng sâu, vùng xa với số tiền tài trợ lên tới hàng tỉ đồng.
Trong chương trình mục tiêu quốc gia năm 2009-2010, Sở VHTT&DL Quảng Trị đã khánh thành và đưa vào sử dụng 2 nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng có đầy đủ thiết bị tuyên truyền và sinh hoạt văn hóa ở bản Cheng, huyện Hướng Hóa; bản Vùng Kho, huyện Đăk Rông trị giá hơn 1,3 tỉ đồng. Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Trị kết hợp với Vụ Văn hóa Dân tộc, Bộ VHTT&DL tổ chức nghiên cứu, khảo sát phục dựng thành công Ngày hội văn hóa các dân tộc ở địa phương và khu vực, thu hút hàng ngàn người dân đến tham gia.
Thông qua việc phục dựng, tổ chức các lễ hội truyền thống, các làn điệu dân ca, dân vũ, trang phục truyền thống, văn hóa cồng chiêng, lễ cúng thần linh, lễ đâm trâu... được tái hiện một cách chân thực, sống động, qua đó góp phần gìn giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một theo thời gian tại các bản làng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình thực hiện bảo tồn làng, bản truyền thống, ở một số địa phương vẫn còn tồn tại một số hạn chế chưa thể khắc phục được. Đó là sự xáo trộn “dữ dội” về phân bố làng bản do quá trình du canh du cư của bà con đang diễn ra như một “quy luật” khó tránh khỏi. Mặt khác, chủ trương tách hộ lập vườn cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình bảo tồn kiến trúc nhà ở dân gian (nhà dài truyền thống) và đang có nguy cơ mai một.
Đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc Pa Kô và Vân Kiều còn nghèo nàn và tương đối lạc hậu cũng là một rào cản không nhỏ khiến các nhà chính sách, đầu tư chưa thể có những hoạch định chiến lược về chiều sâu, chưa khai thác hết các giá trị di sản để ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống...
Hiện nay, cấu trúc một số làng, bản truyền thống của đồng bào cũng đang mất dần do điều kiện phát triển kinh tế xã hội. Đồng bào các dân tộc đang theo xu hướng tiến dần ra các trục đường giao thông chính của địa phương nên các bản, làng cổ truyền có xu hướng bị xóa dần. Một bộ phận lớp trẻ cũng không mấy mặn mà với việc mặc các trang phục truyền thống của dân tộc mình, các hoa văn, họa tiết trên váy áo truyền thống được sử dụng trong các lễ hội cũng đang bị biến đổi và có xu hướng phai mờ dần trong tâm thức của nhân dân.
Ông Văn Trọng Hùng, Giám đốc Sở VHTT&DL Quảng Trị khẳng định, những tồn tại trên sẽ được ngành văn hóa của tỉnh khắc phục trong thời gian tới. Những kết quả đạt được qua 10 năm thực hiện chương trình bảo tồn làng, bản, buôn truyền thống ở Quảng Trị là không thể phủ nhận. Bộ mặt bản làng nơi đây ngày một thay da đổi thịt, người dân coi việc giữ gìn, phát huy các giá trị di sản văn hóa là trách nhiệm của cộng đồng các dân tộc.
Đời sống dân trí của người dân ngày càng nâng lên, các hủ tục lạc hậu cũng dần được bãi bỏ. Đặc biệt, thông qua chương trình, người dân thêm gắn bó với quê hương, đoàn kết xây dựng buôn làng ngày một phồn thịnh .
Lê Hà
| < Lùi | Tiếp theo > |
|---|
