Camnangdulich - Đến với thành nhà Hồ, du khách được chiêm ngưỡng, khám phá công trình quân sự có kiến trúc độc đáo về kỹ thuật, đồ sộ về quy mô, là kết tinh sức lao động sáng tạo và sự hy sinh của nhân dân thời Hồ Quý Ly. Đồng thời, du khách hiểu rõ hơn về một vương triều tuy tồn tại ngắn ngủi nhưng đã để lại nhiều giá trị cách tân trong tiến trình lịch sử của dân tộc.
Cách TP. Thanh Hóa 50km về phía Tây Nam, thành nhà Hồ hay con gọi là thành Tây Đô, Tây Kinh, An Tôn, Tây Giai, Thạch Thành do Hồ Quý Ly xây dựng vào năm 1397 trên khu đất rộng gần 1km2 nằm giáp ranh giữa các xã Vĩnh Tiến, Vĩnh Yên, Vĩnh Long thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
Theo sử liệu, vào năm 1397, trước nguy cơ đất nước bị giặc Minh từ phương Bắc xâm lăng, Hồ Quý Ly đã chọn đất An Tôn (nay là huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa) để xây dựng kinh thành nhằm chuẩn bị cho cuộc chiến lâu dài.
Đây là một công trình kiến trúc độc đáo vừa có ý nghĩa một kinh thành vừa là một công trình quân sự, nên được xây dựng trên địa thế hiểm trở có núi cao bao bọc, có sông nước ngăn cách. Thành được xây dựng chỉ trong ba tháng, được chia làm hai khu: khu thành nội và khu thành ngoại vi. Bốn cổng ở bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc đều xây theo lối cổng vòm. Toàn bộ thành và cổng thành được xây dựng bằng những phiến đá xanh, dài từ 1,5m đến 6m, đục đẽo tinh xảo, vuông vắn, xếp chồng khít lên nhau. Các phiến đá nặng trung bình từ 10 – 20 tấn.
Trải qua hơn 6 thế kỷ, đến nay thành nhà Hồ vẫn lưu giữ được hệ thống cổng thành, khu thường thành với đặc trưng kiến trúc thời nhà Hồ cùng với những hiện vật khai quật trong khu thành nội… là những minh chứng lịch sử có rất có giá trị.
Theo lời hướng dẫn viên khu di tích thành nhà Hồ, trong thành còn có rất nhiều công trình được xây dựng như điện Hoàng Nguyên, cung Diên Thọ (chỗ ở của Hồ Quý Ly), Đông cung, Tây Thái miếu, Đông Thái miếu… rất nguy nga, tráng lệ, chẳng khác gì kinh đô Thăng Long. Tuy nhiên, sau hơn sáu thế kỷ, hầu hết những công trình bên trong Hoàng thành đã bị phá hủy. Những dấu tích nền móng cung điện xưa giờ vẫn đang nằm phía dưới những ruộng lúa của người dân nơi đây. Qua một số lần khai quật gần đây đã phát hiện được một phần nền móng kiến trúc trong thành nội, đường lát đá Hoa Nhai và nhiều hiện vật đặc trưng văn hóa Trần - Hồ…
Với những giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc độc đáo, ngày 27/6/2011, tại phiên họp thứ 35 của Ủy ban di sản thế giới thuộc Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục Liên Hợp quốc (UNESCO) tại thủ đô Paris, khu di tích lịch sử thành nhà Hồ đã được công nhận là Di sản Văn hóa thế giới.
Theo ông Vương Văn Việt – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa: Năm 2012, là Năm Du lịch quốc gia duyên hải Bắc Trung Bộ – Huế 2012 với chủ đề “Du lịch Di sản” và Việt Nam sẽ tổ chức kỷ niệm 40 năm thực hiện Công ước quốc tế về Di sản. Để hưởng ứng các sự kiện này, Thanh Hóa sẽ tổ chức lễ đón nhận Bằng Di sản Văn hóa thế giới thành nhà Hồ của UNESCO.