Camnangdulich - Được bao bọc bởi hàng trăm hecta rừng tự nhiên và các bản làng văn hóa dân tộc H’Mông, người Thái tỉnh Lai Châu, quần thể hang động Pusamcap tọa lạc ở những độ cao khác nhau. Giữa rừng già hoặc trên vách núi đều là những hang động, mỗi hang dài trên 1km, được chia làm nhiều ngăn, khoang, vòm động cao và sâu khác nhau. Pusamcap được nhiều người đánh giá là quần thể hang động đẹp nhất Tây Bắc.
Để khám phá Pusamcap, từ Hà Nội du khách đi dọc quốc lộ 32 qua các địa danh như TX. Sơn Tây (Hà Nội) – Thanh Sơn (Phú Thọ) – Nghĩa Lộ (Yên Bái) – Than Uyên (Lai Châu) và đến với TX. Lai Châu. Từ đây, du khách có thể đi theo đường tỉnh lộ 129 khoảng 5km là tới Pusamcap. Hoặc đi theo tuyến Hà Nội – Hòa Bình – Sơn La – Điện Biên qua Sìn Hồ và đến Pusamcap.

Nhũ đá muôn hình vạn trạng

Hiện nay, Du lịch Lai Châu đang khai thác hai hang động trong hệ thống các hang động ở Pusamcap, đó là động Thiên Môn và động Thiên Đường. Hành trình khám phá của du khách bằng đường bộ và leo núi qua những con dốc cheo leo, với những rặng đá kỳ vỹ. Thiên nhiên đã khéo sắp đặt trong lòng những hang động nơi đây những hình nhũ đá rất sống động và gần gũi với cuộc sống của con người. Thoạt nhìn, du khách đã có thể gọi tên như: trống đá, sư tử, ông voi, lọng thiên, âm dương, tháp ngọc, mê cung…. Ở đáy động là những ruộng bậc thang bằng đá, nước trong vắt chảy róc rách như đang kể với du khách về những sự tích của vùng hang động này.

Ruộng bậc thang do tạo hóa khéo sắp đặt

Truyền thuyết kể rằng: Ải Sái Hịa là người nhà trời, được Then sai xuống để khai khẩn đất hoang. Ải mang theo bò chín ngàn bướu, trâu chín ngàn vai. Từ đất hoang, Ải khai phá thành ruộng lúa. Mỗi cánh đồng cách nhau mấy chục ngày đường. Buổi sáng, Ải nhổ mạ ở Mường Thanh (Điện Biên), trưa đến ăn cơm ở Mường Lò (Yên Bái), chiều về cấy ở Mường Tấc (Sơn La), Mường Than (Than Uyên, Lai Châu), đến tối lại bắc bếp đồ cơm ở vùng 99 ngọn núi này. Dãy Pusamcap chính là dấu tích của ba hòn đầu rau Ải làm ngày ấy
Ở Pusamcap, từ độ cao 1.300m đến trên 1700m là rừng già nguyên sinh có giá trị kinh tế và dược liệu như sâm, cam thảo, tam thất, nấm hương… và các loại gỗ quý đinh, lim, sến, táu… cùng nhiều động vật quý hiếm.
Sau khi tham quan Pusamcap, du khách nên ghé thăm các bản làng đậm đà bản sắc của người H’Mông, người Thái quanh khu vực này.

Bài và ảnh: Quỳnh Hương