Camnangdulich - Nằm bên cạnh dòng Nậm Mu, cách thị xã Lai Châu 40km và khu du lịch Sapa (Lào Cai) khoảng 45km, bản Nà Luồng thuộc xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu có gần 100 hộ gia đình đều là dân tộc Lào sinh sống. Nà Luồng hội tụ nhiều yếu tố và điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng, gắn với văn hóa dân tộc.
Độc đáo Nà Luồng
Trong tiếng dân tộc Lào, “Nà” có nghĩa là ruộng, “Luồng” có nghĩa là con rồng. Từ xa, phóng tầm mắt thì thấy rất rõ dòng Nậm Mu như con rồng đang uốn lượn bên những thửa ruộng của bản Nà Luồng.
Người Lào có nhiều điệu dân vũ truyền thống, nhưng nổi tiếng hơn cả là điệu xòe và lăm vông. Bộ nhạc cụ truyền thống của người Lào có trống, chiêng, khèn bè, sáo. Các trò chơi dân gian là ném còn, đánh quay, đánh cầu lông gà, đẩy gậy thường được tổ chức vào các dịp lễ hội như lễ Bun Vốc Nặm (lễ té nước) với mong muốn mưa thuận gió hòa, cây trái tốt tươi.

Đa số đàn ông người dân tộc Lào trong bản đều giỏi nghề mộc, đóng đồ gỗ, đan lát, chài lưới. Phụ nữ dân tộc Lào rất giỏi với việc trồng dâu, trồng bông, nuôi tằm và dệt vải. Sản phẩm dệt của người Lào là những sản phẩm dệt đẹp ở Tây Bắc, sánh ngang với các sản phẩm dệt của người Thái.
Về trang phục người Lào khá độc đáo. Đàn ông mặc quần kiểu chân què lá tọa nhưng từ đầu gối trở xuống hẹp dần, thêu nhiều hoa văn, áo màu đen, cổ tròn, cài khuy bạc, có hai túi to trước bụng. Phụ nữ Lào mặc váy ống chia thành hai loại. Loại thường ngày, nửa dưới màu đen, nửa trên có các đường sọc ngang nhỏ, nhiều màu sắc. Loại ngày hội, gấu được thêu nhiều hoa văn hình quả trám hoặc hình con rồng cách điệu, phần cạp để sọc trắng. Áo phụ nữ màu chàm đen được can ghép bằng nhiều mảnh vải màu, xẻ tà cài khuy bên phải, cổ hình tim, phía trước đính hai hàng bạc xu. Phụ nữ Lào thường đeo vòng cổ, vòng tay, hoa tai, châm cài. Phụ nữ Lào từ trung tuổi trở lên đều nhuộm răng đen bằng một loại nhựa cây lây từ rừng. Nhưng những phụ nữ Lào trẻ tuổi lại có xu hướng để răng trắng.
Thức ăn của người Lào chủ yếu lấy từ tự nhiên như rau rừng, cá suối… để chế biến ra các món đặc trưng như: chẩm chéo, cỏi, lạp, mắm cá…
Điểm du lịch – Còn nhiều việc phải làm
Bản Nà Luồng đã được ngành Du lịch Lai Châu xác định là điểm du lịch với cảnh quan đẹp cùng những phong tục, tập quán sinh hoạt đặc trưng của dân tộc Lào. Tuy nhiên, hiện nay việc khai thác du lịch ở Nà Luồng vẫn là tự phát. Khách đến bản chỉ là nhóm nhỏ lẻ đi khám phá Tây Bắc hoặc những đoàn khảo sát với sự giới thiệu của ngành Du lịch địa phương.
Việc không thống nhất liên ngành giữa Văn hóa - Du lịch với Công an và chính quyền địa phương… cũng là một cản trở không nhỏ trong phát triển du lịch cộng đồng tại đây. Ngay một đoàn khảo sát do đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu đồng hành cũng phải mất khá nhiều thời gian tranh luận với công an xã trước khi đoàn vào được bản. Đại diện một doanh nghiệp lữ hành khẳng định không thể đưa bản này vào tour bán cho du khách nếu chưa có sự thống nhất của chính quyền địa phương về phát triển du lịch tại đây.
Đường sá đi lại trong bản còn khá lầy lội, trơn trượt do mưa và nước thải sinh hoạt không có cống rãnh thoát nước. Vị đại diện Công ty TNHH JTB – TNT băn khoăn: không thể quảng bá về sự độc đáo của văn hóa dân tộc Lào để thu hút du khách, trong đó ngay từ khi du khách bước chân vào bản là thấy ngay con đường bùn lầy, mùi khó chịu bốc lên. Ngành Du lịch và chính quyền địa phương cần hỗ trợ, hướng dẫn bà con làm đường (có thể là đường trải sỏi, xếp gạch), khơi thông cống rãnh để thoát nước mưa, nước thải sinh hoạt bảo đảm cảnh quan và vệ sinh môi trường.
Ở bản chưa có người hướng dẫn hay giới thiệu những nét đặc trưng về bản mà du khách tự tìm hiểu hoặc hỏi những người dân bản. Do đó, cần có người trong bản trò chuyện với du khách về bản mình, giới thiệu những nét đặc sắc về phong tục, tập quán… của người Lào.
Nghề dệt thổ cẩm thủ công của người Lào rất độc đáo, do đó, chính quyền cần hướng dẫn bà con dệt và thêu những sản phẩm như khăn, váy, áo, túi… để làm quà lưu niệm cho du khách. Hoặc tổ chức đội phụ nữ dệt vải mỗi khi du khách tham quan. Đàn ông trong bản có thể đan lát, làm mộc tạo ra những sản phẩm làm quà lưu niệm. Và tổ chức một điểm để giới thiệu và bán đồ lưu niệm cho du khách, tạo nguồn thu cho bà con để khuyến khích phát triển cộng đồng. Tránh tình trạng như hiện nay, du khách vào bản có thể hỏi mua cả khăn Piêu đang đội trên đầu hay cái khăn thổ cẩm đang quàng trên cổ những cô gái Lào.
Chính quyền địa phương, ngành Du lịch Lai Châu cũng cần tham khảo ý kiến doanh nghiệp lữ hành, du khách để hỗ trợ, hướng dẫn bà con trong bản tìm ra những nét độc đáo, riêng có để giới thiệu với du khách. Vì hiện nay, du lịch bản làng ở vùng Tây Bắc là khá phổ biến. Có thể nói đi bất kỳ huyện nào của vùng Tây Bắc cũng có du lịch bản làng. Do đó, việc tìm ra những nét đặc trưng để tạo điểm nhấn cho điểm đến là rất quan trọng, để tránh trùng lặp trong tour du lịch thăm bản ở Tây Bắc./.