Từ một mảnh đất vốn là trị sở của các viên quan đô hộ nhà Đường, với cái tên Đại La (vừa là tên của vòng thành ngoài do Cao Biền đắp, vừa là tên của thành thị này) đã hóa thân thành kinh đô “Rồng bay”. Thăng Long mở đầu triều Lý như một chàng trai vừa đến tuổi trưởng thành, tự tin, mạnh mẽ và hùng tráng.
Ở vào thế “rồng cuộn, hổ ngồi“,“chính giữa nam, bắc, đông, tây“, Thăng Long đã hội tụ mọi tinh hoa văn hóa của đất nước đương thời.
Thăng Long là trung tâm Phật giáo Thiền tông. Tại đây hai Thiền phái ra đời từ trước là Tì-ni-đa-lưu-chi và Vô Ngôn Thông tiếp tục phát triển hưng thịnh. Và cũng tại đây, chứng kiến sự sáng tạo một thiền phái mới: Thiền Thảo Đường của Lý Thánh Tông. Nhiều chùa tháp đẹp đẽ và có quy mô lớn được xây cất, dựng lên tại những khu vực linh thiêng của kinh thành: bên hồ Lục Thủy (Hồ Gươm) và hồ Dâm Đàm (Hồ Tây)...
Văn Miếu Quốc Tử Giám, trường đại học đầu tiên được xây dựng từ thời Lý Thánh Tông năm 1070 (Ảnh: tư liệu)
Thăng Long là trung tâm văn hóa - giáo dục của quốc gia Đại Việt bấy giờ. Khu đền thiêng văn hóa lớn của dân tộc: Khu Văn Miếu - Quốc Tử Giám được khởi công xây dựng và ngày một nâng cấp. Nơi đây tụ hội văn mạch, văn phong của đất nước. Nơi đào tạo nhân tài và các bậc anh tuấn cho mọi miền của Tổ quốc.
Và, cũng bắt đầu từ đời Lý trở đi, dần dần hình thành nho phong sĩ khí Thăng Long. Những con người tài hoa mà tinh tế, yêu nước mà khoan dung, trí tuệ và nhân ái. Bên cạnh đó, lại cũng hình thành chất “trọng võ” của người dân nơi đây, mà danh tướng Lý Thường Kiệt là một biểu tượng.
Người Thăng Long, hay văn thơ, trọng võ nghệ và cũng đặc biệt yêu hoa. Thăng Long ngoài một trại - trại hoa Ngọc Hà - chuyên trồng hoa, còn có nhiều khu đất trồng hoa khác để làm đẹp cho kinh kỳ (Nghi Tàm, Yên Phụ...). Nên muốn ví von, ca dao cổ lấy hoa để so sánh với người Thăng Long. Chính vì thế, người Thăng Long mới lưu giữ câu chuyện tình đẹp: vua Lê Thánh Tông yêu cô thôn nữ đứng tựa cây lan, sau đó cưới nàng làm vợ và đặt cho cái tên thật giàu hình tượng: Ỷ Lan. Với người Thăng long mọi thứ đều gắn với hoa: Bông Hoa Sen (Chùa một cột) nở trên hồ Linh Chiểu...
Chùa Lý Triều Quốc Sư ở phố Lý Quốc Sư, quận Hoàn Kiếm, thờ quốc sư Minh Không, người đã chữa cho vua Lý Nhân Tông khỏi bệnh hóa hổ (Ảnh internet)
Nhưng Thăng Long đời Lý không chỉ có cuộc sống thanh bình. Hẳn những năm có chiến sự ở sông Cầu cũng khiến Thăng Long xốn xang. Hơn nữa, Thăng Long còn phải chứng kiến nhiều vụ tranh quyền, đoạt vị đấu tranh chém giết nhau trong triều đình và cả ngoài xã hội... Người dân Thăng Long từng phải sống trong tâm trạng bất bình và bất an khi Tam vương nổi loạn vào cuối thời Lý Thái Tổ. Và sự lộng quyền của tên gian thần Đỗ Anh Vũ thời Lý Anh Tông... Đấy là những bài học phản diện, những vết đen thoáng qua đi, trên gương mặt sáng ngời của lịch sử Thăng Long dưới thời Lý.
Theo Lịch sử Thăng Long Hà Nội, Nguyễn Vinh Phúc (cb)- Lê Văn Lan- Nguyễn Minh Tường, NXB Trẻ, TP HCM, 2005.
| < Lùi | Tiếp theo > |
|---|
